Trapiści, czyli legendarne piwa belgijskie 1


Na piwnej mapie Europy Belgia to miejsce wyjątkowe.
Słynie z ogromnej różnorodności gatunków piwa oraz z tego, że najsłynniejsze trunki warzą w swych klasztorach trapiści.

 

Początki piwowarstwa w Belgii sięgają czasów pierwszej krucjaty (rok 1095), kiedy to opactwa otrzymały oficjalną zgodę Kościoła na produkcję piwa.
W owym czasie picie wody nie było bezpieczne – surowa woda była nośnikiem chorób, dlatego zalecano picie wina i piwa.

W ciągu kolejnych kilkuset lat doskonalono receptury i technologię warzenia, ale dopiero trapiści doprowadzili ten proces do perfekcji i to dzięki nim powstały najbardziej cenione marki piwne.

 

Trapiści to odłam zakonu Cystersów, który swoje początki wywodzi z francuskiego opactwa La Trappe (a dokładnie Soligny-la-Trappe w Dolnej Normandii),  a za czas jego powstania uważa się rok 1664.

 

La Trappe Abbey
„Abbaye de la trappe soligny” by PY. Stucki. Licensed under CC BY-SA 2.0 fr via Commons –
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Abbaye_de_la_trappe_soligny.jpg#/media/File:Abbaye_de_la_trappe_soligny.jpg

 

Reguła zakonna trapistów zakłada pełną izolację od świata, milczenie, posty, oddanie się modlitwie i pracy fizycznej.
Wiadomo, że piwo było przez nich warzone od 1685 roku i było przeznaczone na własne potrzeby zakonników.

Niestety w czasie Rewolucji Francuskiej musieli uciekać z Francji; wskutek tego powstało kilka ich ośrodków w Europie – trafili także do Belgii.
Część zakonników zamierzało opuścić Europę i z Antwerpii wypłynąć do Kanady. Kiedy jednak statek nie przypłynął biskup Antwerpii zaproponował trapistom osiedlenie się w pobliżu miasta i tak powstało opactwo Westmalle.

W 1836 roku powstał pierwszy browar sprzedający piwo okolicznym mieszkańcom, a od roku 1861 mnisi rozpoczęli sprzedaż na szerszą skalę.

Z czasem powstawały w Belgii kolejne browary trapistów. Piwo przez nich warzone stało się popularne i zaczęło cieszyć się sławą wśród znawców.
Niestety zaczęły się pojawiać także podróbki. Dlatego w 1997 roku trapiści założyli własne stowarzyszenie (International Trappist Association – ITA) mające chronić ich produkty. Ich piwa opatrzone są od tej pory specjalnym znakiem towarowym.

 

Do produkcji piwa z logo trapistów ma prawo jedenaście opactw – sześć z nich leży w Belgii:

  • trzy flamandzkie – Westmalle, Westvleteren i Achel,
  • oraz trzy walońskie – Chimay, Orval i Rochefort.

Oprócz nich jest jeszcze pięć innych browarów klasztornych należących do ITA.

 

Jakie warunki musi spełniać produkcja piwa trapistów?

  • po pierwsze: piwo musi być warzone na terenie opactwa trapistów, pod ścisłym nadzorem mnicha oddelegowanego specjalnie do tego zadania,
  • po drugie: browar musi być pod całkowitą kontrolą klasztoru, a procedury handlowe przebiegają zgodnie z jego uchwałą,
  • po trzecie: celem browaru nie jest osiąganie zysków. Dochody przeznaczone są na utrzymanie klasztoru i mnichów, natomiast dodatkowe zyski przeznaczane są na cele charytatywne.

 

Jeśli chodzi o cechy samego piwa trapistów to są to piwa górnej fermentacji, niepasteryzowane, bez chemicznych dodatków. W procesie refermentacji do brzeczki dodawany jest cukier i piwo jest kondycjonowane w butelkach.
Poza tym piwa te są zazwyczaj dość mocne – najczęściej zawartość alkoholu wynosi 6 – 9%. Zyskują na smaku leżakując kilka/kilkanaście lat.

 

Poniżej przedstawiam krótki przegląd piw trapistów.

 

Westmalle

photo: http://iloveflanders.com/site/westmalle/

WESTMALLE (Belgia)

Opactwo powstało w 1794 roku w miejscowości Westmalle.
Rangę opactwa trapistów otrzymało w 1836 roku.
Słynie z produkcji piwa i sera.
Produkowane jest tu piwo:
Westmalle Dubbel (7% abv)
Westmalle Tripel (9,5% abv).
Trzecia odmiana Westmalle Extra (5% abv) jest warzona w ograniczonych ilościach, głównie na potrzeby mnichów (tzw. „patersbier”).

Roczna produkcja piwa wynosi 120.000 hl (dane na rok 2004).
Przy jego produkcji pracuje 22 mnichów i 40 osób świeckich.

 

Westvleteren

photo: belgabeers.com/

WESTVLETEREN (Belgia)

Piwo przez znawców określane jako najlepsze piwo świata. Taki tytuł otrzymało zresztą oficjalnie w roku 2005.
Klasztor założony w 1831 roku na terenie opactwa Saint-Sixtus w miejscowości Vleteren.
Piwo warzone jest tu od 1838 roku.
Obecnie produkowane jest w trzech odmianach:
Westvleteren Blonde (5,8% abv),
Westvleteren 8 (8% abv),
Westvleteren 12 (10,2% abv).

Przy jego produkcji pracuje tylko pięciu mnichów, przy pracach dodatkowych (butelkowanie) zatrudnia się kolejnych pięciu. Jest to jedyny klasztor trapistów, w którym przy produkcji piwa pracują wyłącznie mnisi.
Roczna produkcja to tylko 4750 hl (wciąż na tym samym poziomie od 1946 roku).
Od roku 1945 sprzedawane jest bez etykiet.
W związku z niewielką produkcją i dużym zainteresowaniem ze strony miłośników piwa, Westvleteren jest jednym z najtrudniej dostępnych piw.
Sprzedaż jest reglamentowana i możliwa tylko na terenie klasztoru dla klientów indywidualnych. Nie zezwala się na dystrybucję i sprzedaż hurtową.
Co prawda trzeba wspomnieć, że od jakiegoś czasu mnisi zwiększyli produkcję i umożliwili szerszą sprzedaż, zyski ze sprzedaży przeznaczając na odnowę klasztoru.

 

Achel

photo: http://www.albodrinks.be/

ACHEL (Belgia)

To najmniejszy z browarów trapistów. Położony jest na terenie Saint Benedictus-Abbey w Hamont-Achel (Limburgia).
Początki browaru sięgają roku 1648. Zniszczony w czasie Rewolucji Francuskiej, odbudowany z ruin w 1844 roku. Warzono tam regularnie piwo aż do czasów I Wojny Światowej, kiedy mnisi zmuszeni byli opuścić klasztor.
Niemieccy okupanci zniszczyli browar w 1917 roku złomując cały sprzęt dla odzyskania 700 kg miedzi.
Odbudowa browaru i powrót do warzenia piwa nastąpił w roku 1998.
Roczna produkcja piwa wynosi 4500 hl.
Warzy się tutaj następujące rodzaje:
– Achel Blond i Achel Bruin (5% abv) – dostępne tylko na terenie opactwa jako piwa beczkowe,
– Achel Blond i Achel Bruin (8% abv) – w szerokiej sprzedaży,
– Achel Bruin Extra (9,5% abv) 750ml – w szerokiej sprzedaży,
– Achel Blond Extra (9,5% abv) 750ml – dostępne tylko na terenie opactwa.

 

 Chimay

CHIMAY (Belgia)

Browar leży na terenie opactwa Scourmont Abbey w Chimay w Walonii. Powstał w roku 1862.
W klasztorze produkuje się piwo i sery.
Warzone są następujące odmiany:
– Chimay Red (7% abv), piwo typu dubbel
– Chimay Blue (9% abv)
– Chimay Triple (8% abv)
– Chimay Dorée (Golden) (4.8% abv) – patersbier, sporadycznie sprzedawany poza opactwem.
Roczna produkcja piwa wynosi 123.000 hl.

 

 
Orval

photo: http://belgianbeerdistributors.com/

ORVAL (Belgia)

Browar leży na terenie Abbaye Notre-Dame d’Orval w regionie Gaume.
Piwo warzone jest tutaj od roku 1931.
Klasztor produkuje jeden główny brand o nazwie Orval (6,2% abv) – niezwykłe piwo z wykorzystaniem drożdży Brettanomyces lambicus. Dzikie drożdże używane też do produkcji takich piw jak: Lambic, Gueuze, Kriek.
Z upływem lat nabiera coraz bogatszego smaku.
Mnisi produkują też na własne potrzeby Petite Orval (3,5% abv), dostępny jednak również dla zwiedzających klasztor.

Browar zatrudnia 32 pracowników świeckich, a roczny wypust to 45.000 hl.

 

 
Rochefort beers

photo: https://en.wikipedia.org/wiki/Rochefort_Brewery#/media/File:Rochefort-beers.jpg

ROCHEFORT (Belgia)

Browar działa w opactwie Rochefort, które założono w XIII w.
Piwo zaczęto warzyć tutaj od roku 1595.
Roczna produkcja to 18.000 hl.
Mnisi warzą trzy rodzaje piwa:
– Rochefort 6 (7,5% abv) – obecnie warzone tylko raz w roku, stanowi 1% rocznej produkcji,
– Rochefort 8 (9,2% abv) – wprowadzone do oferty w 1955 roku dla świętowania Nowego Roku, obecnie to podstawa produkcji klasztoru,
– Rochefort 10 (11,3% abv).

 

 

Ofertę wymienionych wyżej oficjalnych belgijskich piw trapistów uzupełnia jeszcze kolejnych pięć browarów: La Trappe, którego początki sięgają XIX wieku oraz cztery inne zupełnie młode warzelnie.

 

 
La Trappe

photo: http://www.belgischbierspecialist.nl/

LA TRAPPE (Holandia)

Browar znajduje się w murach opactwa Koningshoeven Abbey w Berkel-Enschot (w pobliżu Tilburga).
Browar założono w 1884 roku.
Roczna produkcja to 145.000 hl.
Ofertę podstawową stanowią cztery piwa:
Blond (6,5% abv)
Dubbel (7% abv)
Tripel (8% abv)
Quadrupel (10% abv)

Jako uzupełnienie oferty warzone są:
Witte Trapist (5,5% abv)
Bockbier (7% abv)
Isid’or (7,5% abv)
PUUR (4,7% abv)

Stift Engelszell

photo: http://www.stift-engelszell.at/cmsimple/?TRAPPISTBEER-BREWERY

STIFT ENGELSZELL (Austria)

Browar mieści się na terenie opactwa Stift Engelszell, które leży w pobliżu Engelhartszell an der Donau.
Początki opactwa sięgają roku 1293.
Browar otrzymał akredytację trapistów całkiem niedawno, bo w roku 2012.
Roczna produkcja to 2.000 hl.
Warzone są trzy piwa:
Nivard (5,5% abv)
Benno (6,9% abv)
Gregorius (10,5% abv)

Spencer beer

photo: http://www.spencerbrewery.com/beer/

SPENCER (USA)

To jedyny browar trapistów leżący poza Europą, który jest członkiem stowarzyszenia ITA.
Browar został przyjęty do stowarzyszenia w 2013,
a mieści się w klasztorze St. Joseph’s Abbey w Spencer (Massachusetts).
Klasztor założono w 1950 roku.
Warzy się tu jeden rodzaj piwa: Spencer (6,5% abv), a roczna produkcja to 4.700 hl.

Zundert beer

photo: http://ithinkaboutbeer.com/

TRAPPISTENBROUVERIJ DE KIEVIT (Holandia)

Browar leży na terenie opactwa Abdij Maria Toevlucht w mieście Zundert.
Od roku 2014 warzony jest tu jeden rodzaj piwa: Zundert (8% abv).

Tre Fontane Tripel

photo: http://brookstonbeerbulletin.com/

TRE FONTANE (Włochy)

Browar leży w rzymskim opactwie Tre Fontane i jest najmłodszym z grona warzelni trapistów.
Zgodę na korzystanie z logo stowarzyszenia otrzymał w roku 2015.
Warzone jest tu piwo Tre Fontane Tripel (8,5% abv).
Piwo to zawiera eukaliptus – od roku 1870 mnisi uprawiają te roślinę wykorzystując ją w leczeniu malarii.

 

Na tym kończę przegląd piw produkowanych przez trapistów.

Nawiązując do piw belgijskich trzeba wspomnieć także o wielu słynnych trunkach warzonych w innych klasztorach.
Warto również poświęcić trochę miejsca na przedstawienie znanych i cenionych na całym świecie piw z Belgii produkowanych zgodnie z oryginalnymi, historycznymi recepturami.

Obiecuję to zrobić w jednym z kolejnych wpisów.

 


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

17 + 14 =

Komentarz do “Trapiści, czyli legendarne piwa belgijskie

  • mike

    Doctor-ale fajny wpis na blogu! Przybliża, jak dotąd dla mnie odległy świat piw belgijskich „klasztornych”. Czy ktoś wie jak jest z tradycja warzenia piwa przez zakonników w Polsce???
    …poszperam w necie